Omgeving / Fortgebouw

 Het Fort bij Edam is, vergeleken met veel andere forten binnen de Stelling van Amsterdam, een relatief modern type fort. Het is van het zogenaamde B-type dat zich van de oudere typen onder andere onderscheidt door het gebruik van (deels) gewapend in plaats van ongewapend beton (of in sommige gevallen zelfs baksteen).


Stelling van Amsterdam: fort B-type
(Afbeelding: Lex Tempelman, Illustratoren Oost-Nederland)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 Het Fort bij Edam heeft tegelijkertijd een paar opvallende afwijkingen ten opzichte van het B-type fort. Zo zijn er in Edam geen korte zijfronten met hefkoepels. En het mitrailleurblok voor het voorgebouw heeft in Edam plaatsgemaakt voor een pantserkazemat.

Hoofdgebouw


Hoofdingang. (Foto: Stichting Fort bij Edam) 
Als men het centrale forteiland opkomt vanaf het buitenterrein over de toegangsdam valt direct de lange keelmuur van het fort op. Dit is de kant waarvandaan de vijand niet werd verwacht. Die kwam vanuit het noorden. De keelmuur is de zwakke kant van een fort.


 De beide uiteinden van het keel- of hoofdgebouw zijn geconstrueerd als zogenaamde keelkazematten. Daarin stonden mitrailleurs opgesteld ter verdediging tegen eventuele infanterie-aanvallen op het keelgebied.

In de oostelijke keelkazemat stonden tevens mitrailleurs ter verdediging van het stoomgemaal naast het fort, het havengebied en de zeesluis. In de westelijke keelkazemat stonden naast de mitrailleurs twee 7cm kanonnen voor verderdragend vuur die het gebied tot aan het volgende fort in de Stelling (Kwadijk) moesten dekken.
 Het tussenliggende deel van het hoofdgebouw telt negentien stalen deuren die alle voorzien zijn van een zware barricadering, ter verdediging tegen binnendringers en explosies.

Deze negentien deuren geven toegang tot evenveel ruimtes in het hoofdgebouw.

Plattegrond van het fort. (Bron: Stichting Fort bij Edam) 

Eén daarvan dient als hoofdingang. Boven de hoofdingang staat de naam van het fort ingegoten. De overige deuren geven toegang tot de verblijfslokalen van de (onder)officieren en manschappen, de wacht, de keuken, de cantine en de was- en toiletruimten.

 Al deze ruimtes komen uit op een lange doorlopende gang, de frontgang. Via deze gang bereikt men tevens de keelkazematten aan beide uiteinden van het hoofdgebouw.

Poterne en voorgebouw


Oude keuken Fort bij Edam. (Foto: Stichting Fort bij Edam) 
Achter de ruimte waar zich de hoofdingang bevindt is het hoofdgebouw verbonden met het voorgebouw via de poterne. De poterne is de grootste ruimte die in het fort te vinden is en die daarom onder andere diende als verzamelplaats voor appèls en andere bijeenkomsten.

 

 Het voorgebouw met zijn wachtlokaal en munitielokaal diende onder meer als verzamelplaats voor de manschappen en distributiepunt voor de munitie die nodig was in de frontkazemat en op de frontwal.

Frontkazemat

 De frontkazemat wordt vanuit het voorgebouw bereikt via een gang waarvandaan een trap omhoog leidt naar de ruimte waar twee 7 cm kanonnen stonden die de noordelijke frontsector dienden te verdedigen.


Interieur frontkazemat. (Foto: Stichting Fort bij Edam)
De frontkazemat van het Fort bij Edam is (samen met Fort aan de Drecht) enig in zijn soort. Waar andere forten binnen de Stelling hefkoepels hebben ter bescherming tegen vijandelijk vuur, is de Edamse frontkazemat afgedekt met stalen platen met een dikte van 15 cm (boven) tot 17 cm (vóór) met gewichten van zeventien respectievelijk twaalf ton. Dat noemt men een pantserkazemat.
OPENSTELLINGEN 2017
 
Elke woensdag openstelling van 10.30 uur tot 15.00 uur
 
AUGUSTUS
 
zondag 6 aug.
11.00 u – 16.00 u
Openstelling
 
zondag 13 aug.
11.00 u – 16.00 u
Openstelling
 
 
SEPTEMBER
 
zondag 3 sept.
11.00 u – 16.00 u
Openstelling
 
zondag 10 sept.
11.00 u – 16.00 u
Openstelling
 
zaterdag 16 sept.
11.00 u – 16.00 u
Evenement Romeinen
 
zondag 17 sept.
11.00 u – 16.00 u
Evenement Romeinen
 
 
 
 
Informatie en reserveringen: info@fortbijedam.nl
 
N.B.: Bij alle openstellingen zijn gidsen beschikbaar voor rondleidingen. Bezoekers kunnen ook m.b.v. een korte beschrijving op eigen gelegenheid het fort verkennen.